กล่าวกันว่า พลอยประจำเดือนพฤศจิกายนนั้นคือ โทพาซสีเหลือง ซึ่งเป็นอัญมณีประจำของคนธาตุไฟด้วย ตามความเชื่อที่ว่า แม้โทพาซสีเหลืองจะเป็นพลอยที่ให้ความสงบ แต่ก็ช่วยเพิ่มพลังให้แก่ผู้สวมใส่ นอกจากนี้ยังให้ความกระตือรือร้น ตรงข้ามก็ให้ความรู้สึกผ่อนคลาย ซ้ำยังให้ความสว่างกับจิตวิญญาณ ในเชิงธุรกิจจะช่วยสร้างมิตรภาพและมีพลังดึงดูดผู้คน ส่วนในเรื่องสุขภาพ จะช่วยรักษาโรคที่เกี่ยวกับระบบขับถ่าย เช่นตับ ถุงน้ำดี กระเพาะปัสสาวะ และต่อมหมวกไต

สมบัติในเชิงอัญมณีศาสตร์ของโทพาสมีดังนี้

สูตรโมเลกุลเป็น Al₂(SiO₄)(OH,F)₂ จัดอยู่ในหมู่ซิลิเกตที่มีองค์ประกอบของอลูมิเนียม ฟลูออรีน และหมู่ไฮดรอกซิล

ระบบผลึกเป็นแบบ Orthorhombic โดยทั่วไปมักพบทั้งรูปทรงปริซึมแบบแท่งยาว ถึง สั้น มีหลากหลายสี เช่น สีขาว สีเหลือง-เหลืองทอง-เหลืองอมส้ม-ส้ม น้ำตาล ฟ้า ส่วนสีชมพูและแดงค่อนข้างหายาก

รูปที่ 1: โทพาซสีเหลืองทอง เรียกว่า Golden Topaz

รูปที่ 2: โทพาซสีเหลืองอมส้ม อาจเรียกว่า Imperial Topaz

ความแข็ง จัดอยู่ในระดับ 8 ของโมห์เสกล

ความถ่วงจำเพาะ อยู่ระหว่าง 3.52 - 3.56 g/cm³

ค่าดัชนีหักเห อยู่ระหว่าง 1.638 - 1.610 ซึ่งจะมีค่าสูงหรือต่ำขึ้นอยู่กับองค์ประกอบทางเคมี โดยถ้ามี หมู่ไฮดรอกซิลมาก ค่าความถ่วงจำเพาะจะต่ำ แต่ค่าดัชนีหักเหจะสูง ขณะที่ถ้ามีธาตุฟลูออรีนสูง จะมีค่าความถ่วงจำเพาะจะสูง แต่ค่าดัชนีหักเหจะต่ำ

แหล่งกำเนิด พบมากในประเทศบราซิล รองลงมาคือ เม็กซิโก อเมริกา ศรีลังกา ญี่ปุ่น ไนจีเรีย และรัสเซีย (บริเวณแถบไซบีเรีย และเทือกเขาอูราล)

อัญมณีที่เลียนแบบโทพาซสีเหลือง ได้แก่ ซิทริน เบริลสีเหลือง คริสโซเบริลสีเหลือง และแก้วสังเคราะห์สีเหลือง เป็นต้น

การปรับปรุงคุณภาพ ส่วนมากอาบรังสีในโทพาซสีฟ้า ส่วนสีเหลืองนั้นเป็นสีธรรมชาติอยู่แล้ว

เอกสารอ้างอิง:

C. Curzio and B. Alessandro. 1997. The Macdonald encyclopedia of Precious Stone. p.128
Melody. 1998. Love is in the earth (A Kaleidoscope of crystals). p.650-651