อัญมณีประจำเดือนกรกฎาคม ได้แก่ ทับทิม (Ruby) ซึ่งจัดเป็นแร่ในประเภท (Species) คอรันดัม (Corundum) เช่นเดียวกับแซปไฟร์ (Sapphire) ทับทิมเป็นพลอยคอรันดัมที่มีสีแดงจนถึงสีม่วงแดง ทับทิมได้รับการขนานนามว่าเป็น ราชาแห่งอัญมณี และมีความเชื่อว่า ทับทิมจะช่วยปกป้องผู้เป็นเจ้าของจากความโชคร้าย คำว่า "Ruby" มาจากคำว่า "Ruber" ในภาษาละติน ซึ่งมีรูปเดิมว่า "Rubinus" แปลว่า สีแดง

สมบัติของทับทิม

กระบวนการเกิดและแหล่งกำเนิด

การกำเนิดของทับทิมแบ่งเป็น 2 แบบ ได้แก่ การกำเนิดแบบปฐมภูมิ และแบบทุติยภูมิ

ทับทิมและสปิเนลในหินอ่อนจาก Luc Yen ประเทศเวียดนาม photo : chaniya somboon

ทับทิมจากแหล่ง Jedalek, Afghanistan ที่พบร่วมกับหินอ่อน photo : Jeffry Scovil

1. แหล่งแร่ที่มีการกำเนิดแบบปฐมภูมิ (Primary Deposits)
   แหล่งแร่ที่มีการกำเนิดแบบปฐมภูมินี้ มักเป็นพลอยที่พบอยู่กับหินต้นกำเนิด มักพบเป็นแร่ประกอบหินของหินต้นกำเนิดหรือเกิดเป็นแร่แปลกปลอม เช่น แหล่งพลอยที่โมกก ประเทศพม่า และแหล่งพลอยประเทศมาดากัสการ์ โดยทั่วไปพบว่าแหล่งแร่นี้มีการเกิดสัมพันธ์กับหินต่างๆ เช่น หินอัคนีแทรกซอน หินแปร และหินภูเขาไฟชนิดหินแอลคาไลน์บะซอลต์
2. แหล่งแร่ที่มีการกำเนิดแบบทุติยภูมิ (Secondary Deposits)
   แหล่งกำเนิดแบบนี้สัมพันธ์กับการผุพังสลายตัวของเนื้อหินต้นกำเนิด และมีการพัดพาแร่ออกจากต้นกำเนิดโดยกระแสน้ำไปตกสะสมตัวเป็นแหล่งแร่แหล่งใหม่ เช่นแหล่งพลอยในประเทศไทย แหล่งแร่พลอยทุติยภูมินี้ สามารถแบ่งได้ 2 แบบ ตามการสะสมตัวของแหล่งแร่ ดังนี้
   • แหล่งพลอยที่สะสมตัวอยู่กับที่ หรืออยู่ใกล้ต้นกำเนิด มักพบแร่บริเวณไหล่เขา หรือบริเวณที่หินต้นกำเนิดผุพัง หรือถูกพัดพาไปจากที่เดิมในระยะทางใกล้ๆ พลอยที่พบมักมีขนาดใหญ่
   • แหล่งพลอยแบบลานแร่ แหล่งแร่เกิดจากหินต้นกำเนิดเกิดการผุพัง และเกิดการพัดพาของกระแสน้ำ ไปสะสมตัวอยู่ในที่ลุ่มต่ำ เช่น ที่ราบตะกอนน้ำพา บริเวณตะพักลำน้ำ พลอยที่พบมักมีขนาดพลอยเล็ก

การปรับปรุงคุณภาพ

ทับทิมจัดเป็นพลอยชนิดหนึ่งที่มีการปรับปรุงคุณภาพแพร่หลายและเป็นที่ยอมรับกันในท้องตลาด การปรับปรุงคุณภาพของทับทิมส่วนใหญ่จะใช้วิธีการปรับปรุงคุณภาพด้วยความร้อน เพื่อเป็นการกำจัดสีเจือปนที่ไม่ต้องการ รวมทั้งทำให้เนื้อพลอยมีความใสสะอาดมากขึ้น