เพชร (Diamond) เป็นอัญมณีประจำเดือนเมษายน คำว่า "Diamond" นั้นมีรากศัพท์มาจากภาษากรีกว่า "Adamas" มีความหมายว่า ไม่มีใครเอาชนะได้ หรือไม่เคยแพ้ใคร (unconquerable) ซึ่งสืบเนื่องมาจากความแข็งของเพชรนั่นเอง

เพชร มีองค์ประกอบทางเคมีเป็นธาตุคาร์บอน (C) ผลึกเพชรอยู่ในระบบคิวบิก (Cubic) มีรูปผลึกส่วนใหญ่เป็นแบบออกตะฮีดรอล (Octahedron) (รูปที่ 1) มีความแข็งเท่ากับ 10 ตามโมห์สเกล (Mohs' Scale of Hardness) ซึ่งเป็นแร่มีความแข็งมากที่สุด จากสมบัติทางกายภาพของเพชรซึ่งมีผลถึงความสวยงาม ประกายแวววาว เพชรจึงเป็นอัญมณีที่เป็นที่นิยมนำมาเจียระไนรูปทรงต่างๆ (รูปที่ 2) เพื่อนำมาทำเครื่องประดับตั้งแต่สมัยอดีตกาล โดยเพชรที่มีชื่อเสียงมักมีขนาดใหญ่ หรือมีสีสวยงามหายาก ส่วนใหญ่นิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับสำหรับพระมหากษัตริย์ ตัวอย่างเช่น เพชร Cullinan I เป็นเพชรเจียระไนที่มีน้ำหนักถึง 530.20 กะรัต ประดับบนคฑาของเครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับกษัตริย์อังกฤษ เป็นต้น ปัจจุบันเพชรที่มีชื่อเสียงเหล่านี้ส่วนใหญ่ถูกเก็บรักษาอยู่ในพิพิธภัณฑ์ในประเทศต่างๆ

รูปที่ 1 ผลึกเพชร

รูปที่ 2 เพชรเจียระไนรูปทรงต่างๆ

เนื่องจากราคาของเพชรขึ้นอยู่กับคุณภาพของเพชรแต่ละเม็ด จึงมีการจัดระดับคุณภาพของเพชรตามกฎ 4 C's ซึ่งประกอบด้วย กะรัต (Carat) ความใสสะอาด (Clarity) การเจียระไน (Cutting) และสี (Colour) โดยเพชรที่มีน้ำหนักกะรัตมากย่อมมีราคาต่อกะรัตสูงกว่าเพชรที่มีขนาดเล็ก คุณภาพการเจียระไนก็มีผลต่อความสวยงาม จึงมีผู้คิดค้นรูปแบบการเจียระไนแบบต่างๆ เพื่อให้ได้เพชรที่มีประกายแวววาวสวยงามที่สุด แม้ว่าเพชรในธรรมชาติมีได้หลายสีที่พบมากคือ ตั้งแต่ไม่มีสี จนถึงค่อนข้างเหลือง สำหรับเพชรที่มีสีสวยงาม เช่น สีน้ำเงิน ชมพู แดง หรือเหลืองสด (รูปที่ 3) จัดเป็นเพชรสีแฟนซีซึ่งหายากและมีราคาแพง แต่ที่นิยมนำมาใช้ทำเครื่องประดับโดยทั่วไป จะไม่มีสี - ค่อนข้างเหลืองอ่อน ระดับความใสสะอาดที่เป็นที่นิยมใช้ทำเครื่องประดับ โดยทั่วไปจะใส- ค่อนข้างใส คือมีตำหนิน้อยที่สุด สำหรับเพชรที่มีคุณภาพความสะอาดต่ำหรือมีมลทินภายในมากจนทำให้เกิดความไม่สวยงามนั้นจะนำมาใช้ในอุตสาหกรรม เช่น ผงขัด หัวขุดเจาะ เป็นต้น

รูปที่ 3 เพชรแฟนซีสีเหลือง และสีชมพูอ่อน

แหล่งที่พบเพชร ได้แก่ ในประเทศแอฟริกาใต้ สหรัฐอเมริกา บราซิล เวเนซุเอลา รัสเซีย อินเดีย ออสเตรเลีย รวมทั้งประเทศไทย พบที่ จ.พังงา และ ภูเก็ต เป็นต้น

แหล่งข้อมูล:

Hardness 10 Diamond History - diamond cutting- trade,Vleeschdrager, E.
Gemstones of the World, Schumann, W.
แร่, กรมทรัพยากรธรณี