ควอตซ์ จัดเป็นอัญมณีอีกชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมพอสมควร มีราคาไม่แพง และมีหลากชนิดให้เลือกสะสมทั้งในรูปแบบเจียระไน แกะสลัก หรือคงลักษณะสภาพเดิมตามธรรมชาติของมัน เช่นเป็นแท่งผลึก ชั้นลายหินต่างๆ ของผลึก เป็นต้น ควอตซ์แต่ละชนิดจะมีลักษณะสี ความสวยงามแตกต่างกันไป มีความคงทนเหมาะสำหรับทำเครื่องประดับหรือวัสดุตกแต่งได้เป็นอย่างดี

ควอตซ์จัดแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ดังนี้

     

1. พวกที่มีผลึกหยาบสีต่างๆ (Crystalline varieties) ควอตซ์สีม่วงหรืออัญมณีสีดอกตะแบก หรือเขี้ยวหนุมานสีดอกตะแบบ (Amethyst) เป็นชนิดที่ได้รับความนิยมมากและค่อนข้างหายาก สีที่ดีที่สุดคือ สีม่วงอ่อนที่เรียกว่า Rose De France และสีม่วงแดง-ม่วงเข้ม เรียกว่า Siberian มีลักษณะโปร่งใสถึงโปร่งแสง สีของควอตซ์ชนิดนี้ถูกทำให้เปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือสีเขียวได้ และสามารถสังเคราะห์ขึ้นได้ด้วย สำหรับควอตซ์สีม่วงที่มีสีเหลืองปนสวยงาม เรียกว่าแอเมทริน (Ametrine) ซึ่งตามธรรมชาติ หาได้ยากมาก แต่ก็สารมารถทำให้เกิดสีดังกล่าวได้ในควอตซ์ธรรมชาติ และสามารถสังเคราะห์ได้เช่นกัน
   
   ซิทริน หรือควอตซ์สีเหลือง (Citrine) มีสีเหลืองอ่อน เหลืองเข้ม เหลืองแกมน้ำตาล เป็ฯต้น เป็นชนิดที่ได้รับความนิยมพอๆ กับชนิดสีม่วง ซิทรินที่มีสีเหลืองแกมส้ม เหลือเข้มและมีลักษณะดูคล้ายบุษราคัม (Yellow Sapphire) หรือ โทแพซ (Topaz) ดูจะเป็นที่นิยมกว่าสีเหลืองอื่นๆ ควอตซ์สีเหลืองถูกเปลี่ยนให้เป็นสีม่วงหรือเหลืองแกมม่วงได้
   
   ควอตซ์ผลึกใสไร้สี (Rock Crystal) บางครั้งเรียกว่า แก้วน้ำหาย หินแก้ว หรือเพชรเขาพระงาม ควอตซ์ใสที่มีมลทินของแร่ต่างๆ เกิดร่วมอยู่ในเนื้อทำให้มีลักษณะพิเศษสวยงามแตกต่างกันไป เช่นมีลักษณะคล้ายเข็ม เส้นใย เสี้ยน คราบสี อยู่ภายใน ได้แก่ โป่งขามชนิดต่างๆ (แก้วขนเหล็ก เข็มเหล็ก ไหมทอง ฯลฯ) ซึ่งเคคยได้รับความนิยมมากในประเทศไทยในช่วงหนึ่ง
   
   ควอตซ์สีอื่นๆ เช่น สีดอกกุหลาย ครีม น้ำนม ควันไฟ เทาแกมฟ้า น้ำเงิน เป็นต้น ก็เป็นที่นิยมเช่นกัน ราคาและคุณภาพแตกต่างกันไปตามสมัยนิยม ควอตซ์ที่มีผลึกหยาบเหล่านี้นิยมนำมาตัดขัดมัน เจียระไน เป็ฯรูปหน้า เหลี่ยมต่างๆ สำหรับทำเข้าชุดเครื่องประดับต่างๆ เช่น แหวน ต่างหู สร้อยคอ จี้ เข็มกลัด เป็ฯต้น อาจจะประดับร่วมกับอัญมณีชนิดอื่นก็ได้ หรือ แกะสลักเป็ฯรูปร่างต่างๆ หรือ คงลักษณะผลึกที่เป็นแท่งเป็นกลุ่มก้อนสวยงามไว้ก็ได้


2. พวกที่มีผลึกเล็กละเอียด เนื้อเนียนละเอียด สีต่างๆ (Cryptocrystalline Varieties) คาลซิโดนี (Chalcedony) มีสีต่างๆ มากมาย มีความวาวคล้ายขี้ผึ้ง ความโปร่งพอประมาณ มีมากมายหลายชนิดที่มีลักษระสี ความสวยงามแตกต่างกันไป เช่น คาร์เนเลียน (Carnelian) มีสีแดงเข้ม – แดงส้ม ซาร์ด (Sard) มีสีแดงแกมน้ำตาล คริโซเพรส (Chrysoprase) มีสีเขียวแอปเปิ้ลคล้ายหยก เลือดพระลักษณ์ (Bloodstone) มีจุดประสีแดงในเนื้อสีเขียวเข้ม โอนิกซ์ (Onyx) มีลักษระเป็ฯลายชั้นสลับสีสวยงามเหมือนขนมชั้น เช่นสีน้ำนมสลับสีน้ำตาล สีขาวสลับสีดำ หรือเทา เป็นต้น
   
   โมรา (Agate) มีลักษณะเด่นคือ มีชั้นสี แถบสีส ที่ขนานกัน อาจเป็นแนวขนานตรง โค้งวงกลม โค้งเหมือนคลื่น โค้งบินวนไปมา หรือเป็นแนวขนานไม่แน่นอน มีความโปร่งพอประมาณ สีที่เกิดสลับชั้นกัน มีหลายสี เช่น เทา แดง ส้ม น้ำตาล เป็ฯต้น บางครั้งอาจจะมีลักษณะรูปร่างต่างๆ อยู่ในเนื้อแร่ เช่น Moss Agate รูปร่างคล้ายกิ่งไม้ สาหร่าย มอสเฟิร์น Scenic Agate รูปร่างคล้ายทิวทัศน์ต่างๆ เช่น เหมือนทะเลสาป ภูเขา พุ่มไม้ ป่าไม้ ภูมิประเทศต่างๆ เป็นต้น
   
   ทั้งคาลซิโดนี และโมรา ต่างมีความสวยงาม มีคุณค่า และเป็นที่นิยมพอกัน ส่วนใหญ่จะนำมาเจียระไนรูปโค้งมนต่างๆ แกะสลัก แผ่นแบน แผ่นขัดมัน เพื่อทำเป็นเครื่องประดับ ของที่ระลึก วัสดุตกแต่ง เป็นต้น ส่วนควอตซ์เนื้อละเอียดที่มีสีด้านเข้ม มีความวาวไม่มาก มีความโปร่งน้อย หรือทึบแสง เช่น หินเหล็กไฟ (Flint) เชิร์ต (Chert) แจสเพอร์ (Jasper) ซึ่งมีสีต่างๆ ได้รับความนิยมบ้างพอสมควรสำหรับทำเป็นเครื่องประดับ ของที่ระลึก หรือวัสดุตกแต่งเช่นกัน
   
   สำหรับไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ซึ่งเกิดจากการที่มีแร่พวกซิลิกา หรือแร่ชนิดอื่นๆ เข้าไปแทนที่ในเนื้อไม้เดิม โดยอาจจะเหลือโครงสร้างเดิมของเนื้อไม้ให้เห็นบ้างหรือไม่เห็ฯเลยก็ได้ ซึ่งไม้กลายเป็นหินนี้ก็มีสีสันต่างๆ ได้เช่นกัน ส่วนมากนิยมสะสมเป็นวัสดุตกแต่ง อุปกรณ์ประดับต่างๆ